Những bản sắc văn hóa người Việt qua tết Việt Nam

Nói đến bản sắc văn hóa người Việt, người ta sẽ nghĩ ngay đến tết Việt Nam. Cũng phải thôi, bởi tết Việt Nam đã tự mang trong mình gần hết những nét đẹp, những tập tục văn hóa của riêng con người Việt Nam rồi.

Hãy cùng tìm hiểu xem bản sắc văn hóa người Việt thể hiện cụ thể qua những tập tục thế nào trong tết Việt Nam nhé.

Văn hóa Việt không thể thiếu tết Việt Nam
Văn hóa Việt không thể thiếu tết Việt Nam

Những bản sắc văn hóa người Việt qua tết Việt Nam

Tục đưa ông táo vào tết âm lịch

Tết Táo quân vào ngày 23 tháng Chạp – người ta coi đây là ngày “vua bếp” lên chầu Trời để tâu lại việc bếp núc, làm ăn, cư xử của gia đình trong năm qua. Theo tập tục hàng năm ông Táo phải thu xếp lên trời vào ngày 23 tháng chạp để tâu bày mọi việc dưới trần thế với Ngọc Hoàng.

Bởi thế nên, trong ngày tết Việt Nam, mọi gia đình người Việt Nam đều làm mâm cơm đạm bạc tiễn đưa ông Táo. Cứ phiên chợ 23 tháng Chạp, mỗi gia đình thường mua 2 mũ ông Táo, 1 mũ bà Táo bằng giấy và 3 con cá chép làm ngựa để Táo quân lên chầu trời.

Xem thêm:

+ Bài văn khấn cúng cô hồn hàng tháng + Cách cúng cô hồn sai có thể đưa vong về nhà?

Ngày ông Táo về chầu trời được xem như ngày đầu tiên của Tết Nguyên đán, là nét văn hóa việt không thể thiếu trong những ngày này. Sau khi tiễn đưa ông Táo người ta bắt đầu dọn dẹp nhà cửa, lau chùi đồ cúng ông bà tổ tiên, treo tranh, câu đối, và cắm hoa ở những nơi trang trọng để chuẩn bị đón tết.

Tục dựng cây nêu trong tết Việt Nam

Tục dựng cây nêu trong tết Việt Nam
Tục dựng cây nêu trong tết Việt Nam

Cây nêu ở đây là cây tre dài khoảng 2,5 – 3 mét, được dựng trước sân nhà vào buổi tối trước giao thừa. Trên ngọn nêu có buộc nhiều thứ như cái túi nhỏ đựng trầu cau và ống sáo, những miếng kim loại lớn nhỏ. Đây là bản sắc văn hóa đã có từ rất lâu đời.

Khi có gió thổi chúng chạm vào nhau và phát ra tiếng leng keng như tiếng phong linh, rất vui tai. Người ta tin rằng những vật treo ở cây nêu, cộng thêm những tiếng động của những khánh đất, là để báo hiệu cho ma quỷ biết rằng nơi đây là nhà có chủ, không được tới quấy nhiễu…

Vào buổi tối, người ta treo một chiếc đèn lồng ở cây nêu để tổ tiên biết đường về nhà ăn Tết với con cháu. Vào đêm trừ tịch còn cho đốt pháo ở cây nêu để mừng năm mới tới, xua đuổi ma quỷ hoặc những điều không may.

Tục chơi hoa cảnh – một trong những điều độc đáo trong bản sắc việt nam Hoa là linh hồn, hoa là cảnh sắc thiên nhiên trang điểm cho đời, nếu thiếu hoa thì còn gì là ngày Tết Việt Nam nữa. Vì vậy chưng hoa cảnh ngày Tết là một nhu cầu làm đẹp của dân tộc ta có truyền thống từ ngàn xưa, hơn nữa nó còn mang đậm nhiều ý nghĩa.

Tục gói Bánh Chưng

Tục gói Bánh Chưng
Tục gói Bánh Chưng

Bánh chưng hình vuông, màu xanh, tượng trưng trái Đất, âm. Bánh giầy hình tròn, màu trắng, tượng trưng Trời, dương, thể hiện triết lý Âm Dương, Dịch, Biện chứng Đông Phương nói chung và triết lý Vuông Tròn của Việt Nam nói riêng.

Bánh chưng âm dành cho Mẹ, bánh giầy dương dành cho Cha. Bánh chưng bánh giầy là thức ăn trang trọng, cao quí nhất để cúng Tổ tiên, thể hiện tấm lòng uống nước nhớ nguồn, nhớ công ơn sinh thành dưỡng dục to lớn, bao la như trời đất của cha mẹ.

Tục chưng mâm ngũ quả

Ngày Tết, ngoài các loại thức ăn cúng ông bà tổ tiên trên bàn thờ nhất thiết phải chưng mâm ngũ quả. Chuối là cái nền cho mâm ngũ quả, tiếp theo là bưởi hoặc phật thủ, hai loại này bắt buộc phải có. Ba loại còn lại phụ thuộc thì tùy loại quả có ở mỗi vùng mỗi khác nhau.

Ðã gọi là ngũ quả thì nhất thiết phải là 5 loại quả. Nhưng các vùng, các miền do mùa xuân hoa trái khác nhau, nên mâm ngũ quả cũng khác nhau như: chuối, bưởi, phật thủ, dưa hấu, cam, quýt, dừa, na, hồng xiêm, táo…

Xem thêm:

+ Bài văn khấn cúng giỗ gia tiên thường ngày + Độc đáo nghi lễ vay vốn bà chúa Xứ của người miền Tây

Nếu nói tết âm lịch là một phần không thể thiếu trong bản sắc văn hóa Việt Nam, thì mâm ngũ quả cũng là một phần không thể thiếu trong tết Việt Nam. Mỗi quả mang một ý nghĩa:

+ Chuối – phật thủ: như bàn tay che chở.

+ Bưởi – dưa hấu: căng tròn, mát lành, hứa hẹn năm mới đầy ngọt ngào, may mắn.

+ Hồng – quýt: rực lên màu sắc mạnh mẽ, tượng trưng cho sự thành đạt.